Παιδική Παχυσαρκία στην Ελλάδα: Αρκούν οι παρεμβάσεις;

Εδώ και χρόνια, εμείς οι επαγγελματίες υγείας, επισκέπτριες υγείας, διαιτολόγοι, παιδίατροι, εργαζόμαστε αθόρυβα αλλά σταθερά στο πεδίο. Συνεργαζόμαστε με επιστημονικούς φορείς, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε παρεμβάσεις σε σχολεία, στην κοινότητα. Οργανώνουμε ομιλίες, δράσεις, διαδραστικά προγράμματα πρόληψης για την παιδική παχυσαρκία. Το Υπουργείο υγείας από την πλευρά του εκδίδει διατροφικούς οδηγούς, καταρτά σχέδια δράσης μακροχρόνιας διάρκειας, ετοιμάζει ακόμα και ομιλίες, κοινές για όλους τους επαγγελματίες υγείας, για σχολεία Το πρόβλημα εξακολουθεί να είναι εδώ και μάλιστα διογκώνεται.
Πού πάει, λοιπόν, όλη αυτή η προσπάθεια; Ως Επισκέπτρια Υγείας με χρόνια εμπειρίας στην κοινότητα, δεν μπορώ να μην αισθάνομαι μια πικρία και ίσως, ναι, μια προσβολή. Όχι επειδή θεωρώ ότι αποτύχαμε. Αντιθέτως. Αλλά γιατί τόσες παρεμβάσεις, τόσες εκπαιδευτικές ώρες, τόσες πρωτοβουλίες δεν έτυχαν της στήριξης που χρειάζονταν για να καρποφορήσουν.
Έχω δει παιδιά να ενθουσιάζονται με δραστηριότητες διατροφικής εκπαίδευσης. Γονείς να συγκινούνται όταν ακούν για πρώτη φορά πώς συνδέεται η καθημερινή συνήθεια με τη μελλοντική υγεία του παιδιού τους. Δασκάλους να προσπαθούν να εντάξουν όσα μάθαμε μαζί στην καθημερινή τάξη.
Αλλά όλα αυτά συχνά μένουν μετέωρα, γιατί λείπει το πλαίσιο. Η πρόληψη δυστυχώς αποδίδει μετα από χρόνια και σε όλο αυτό το διάστημα πρέπει να υπάρχει συνέπεια και καθολική κινητοποίηση. Δεν αρκεί μια παρέμβαση μια χρόνια και τέλος.
Φέτος, ξεκίνησε ένα νέο πρόγραμμα, οι εργαλειοθήκες “Τροφή για Δράση”, που φιλοδοξούν να υποστηρίξουν διατροφική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες, από το νηπιαγωγείο ως το λύκειο. Είναι ένα υλικό καλοσχεδιασμένο, βασισμένο σε επιστημονικές αρχές και διεθνή πρότυπα. Αναγνωρίζω τη σημασία του και χαίρομαι που γίνεται μια τέτοια προσπάθεια σε εθνικό επίπεδο.
Ωστόσο, πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα. Κανένα εργαλείο δεν αρκεί από μόνο του. Όταν τέτοιες πρωτοβουλίες στηρίζονται αποκλειστικά στην καλή θέληση των εκπαιδευτικών, χωρίς παράλληλη εμπλοκή επαγγελματιών υγείας, χωρίς δομή, αξιολόγηση, χωρίς συνέπεια, και διάρκεια, χωρίς την απαραίτητη εκπαίδευση, κινδυνεύουν να καταλήξουν σε μια ωραία πλατφόρμα που κανείς δεν χρησιμοποιεί ουσιαστικά.
Χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο
Δεν φταίνε οι εκπαιδευτικοί. Δεν φταίμε εμείς. Το πρόβλημα είναι συστημικό. Η παιδική παχυσαρκία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές καμπάνιες ή εφήμερα προγράμματα. Χρειάζεται:

• Μόνιμη διατροφική αγωγή στο αναλυτικό πρόγραμμα. Με δραστηριότητες, παιχνίδια, ακόμα και προγράμματα μαγειρικής.
• Παροχή καθοδήγησης και εκπαίδευσης σε γονείς και φροντιστές σε θέματα όπως η διατροφή
• Υγιεινά σχολικά γεύματα χρηματοδοτούμενα από το κράτος με μενού που θα έχει την φιλοσοφία της Μεσογειακής διατροφής και θα περιλαμβάνει φυσικά και πολλά φρούτα . Να μην υπάρχει πρόχειρο φαγητό (junk food) στα σχολεία.
• Πρόγραμμα πρόληψης από την προσχολική ηλικία με ενσωμάτωση τόσο της φυσικής άσκησης όσο και της σωστής διατροφής. Οι εκπαιδευτικοί να συνεργάζονται με επαγγελματίες υγείας για την παρακολούθηση βάρους και σωστής διατροφής
• Οι οικογένειες να ενθαρρύνονται να περπατούν, να ποδηλατούν και να ασκούνται κάτι που οφείλει να ενισχύεται από την σχεδίαση κατάλληλων υποδομών
• Συνεργασία μεταξύ σχολείου – επαγγελματιών υγείας – οικογένειας.
• Σχολικά κυλικεία που να ελέγχονται συστηματικά.
• Να απαγορεύεται η διαφήμιση προς παιδιά κάτω των 12 ετών για τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.
• Να υπάρχει αντι-διαφημιση, δηλαδή σποτάκια με στοχευμένα μηνύματα υγιεινής διατροφής.
• Ενίσχυση του ρόλου των επισκεπτριών υγείας στα σχολεία, με ενεργό συμμετοχή και όχι περιθωριακή. Αυτή η ενεργός συμμετοχή θα μπορούσε να είναι επένδυση για το ίδιο το κράτος σε μακροχρόνιες μελέτες υγείας για παιδιά ( πχ το Σουηδικό Child Health Services)

Δεν αποτύχαμε. Απλώς δεν μας άκουσαν
Η δουλειά που έχουμε κάνει είναι ουσιαστική. Ήμασταν στα σχολεία πριν υπάρξουν εργαλειοθήκες. Μιλήσαμε με γονείς όταν κανείς δεν το θεωρούσε προτεραιότητα. Σχεδιάσαμε δράσεις με μηδενικούς πόρους και με μόνο μας κίνητρο την ευθύνη απέναντι στα παιδιά.

Δεν ζητάμε αναγνώριση. Ζητάμε να μας δοθεί χώρος και στήριξη να συνεχίσουμε, με πραγματικό αντίκτυπο.

Η παιδική παχυσαρκία δεν θα λυθεί με ωραίες πλατφόρμες και ευχές. Θα λυθεί μόνο όταν η πολιτεία αποφασίσει να αξιοποιήσει πραγματικά τους ανθρώπους που είναι ήδη στο πεδίο και γνωρίζουν την πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς.
Εσείς τι λέτε;